 |
VincentHunink.nl |
|
|
Home > ONDERZOEK > VERTALINGEN | EDITIES | PUBL.LIJST | PROJECTEN ||| BRONNEN | INDEX |
intro |
vertaald door Vincent Hunink,
inleiding J.den Boeft
Cicero's boeiende werk over de Goden, met onder meer een sterk ironiserende bespreking van de godenleer van Epicurus. Die wordt daarmee geen recht gedaan, maar vermakelijk is het wel. Leedvermaak is er ook: Cicero citeert uit zijn eigen verzen, die ik, conform hun kwaliteit, zo lelijk mogelijk heb proberen te vertalen. De inleiding tot de vertaling is van J. den Boeft (emeritus hoogleraar Latijn, Vrije Universiteit Amsterdam). Het boek is helaas niet meer leverbaar. Op deze site kunt u wel de volledige tekst van de vertaling gratis en voor niets downloaden.
[Uit het betoog van de Stoďcus Balbus:] "Ik zeg dus dat de wereld en alle delen van de wereld door de voorzienigheid der Goden in den beginne zijn gemaakt en te allen tijde worden bestuurd. Deze stelling wordt in onze school doorgaans in drie onderdelen gesplitst. Het eerste deel is afgeleid van het argument dat de Goden bestaan: als men dat heeft beaamd, moet men erkennen dat de wereld door hun wijsheid wordt bestuurd. Het tweede deel laat zien dat alle dingen onderworpen zijn aan een met bewustzijn begiftigde natuur en zich daardoor op een prachtige manier voltrekken. Als men dit heeft vastgesteld, volgt eruit dat ze vanuit levende beginselen zijn voortgekomen. Het derde punt is afgeleid van de bewondering die we voelen voor de dingen van hemel en aarde. Over naar het eerste argument. Je kunt natuurlijk ontkennen dat er Goden bestaan. Democritus doet dat op een bepaalde manier door met ‘afbeeldingen’ aan te komen zetten, en Epicurus met ‘beelden’. Maar wie het bestaan van de Goden aanvaardt, die moet erkennen dat ze ook iets doen, en wel iets voortreffelijks. Welnu, er is niets voortreffelijkers dan het bestuur over de wereld; dus wordt zij bestuurd door de wijsheid der Goden. Zoniet, dan moet er in elk geval iets hogers en machtigers bestaan dan de Godheid, van welke aard ook, of het nu levenloze natuur is of een lotsnoodzaak die met grote kracht voortgaat alle schitterende dingen te scheppen die wij zien. Maar dan is het wezen der Goden dus niet oppermachtig en niet uitmuntend, voorzover het immers onderworpen is aan die lotsnoodzaak dan wel natuur waardoor hemel, zee en aarde worden geleid. Maar niets staat hoger dan de Godheid, dus moet de wereld door hem geleid worden. Aan geen enkele natuur is de Godheid dus ondergeschikt of onderworpen: hij leidt derhalve zelf heel de natuur. Verder, als we aanvaarden dat de Goden intelligent zijn, aanvaarden we tevens dat ze voorzienig zijn en wel in de belangrijkste dingen. Zouden ze dus niet weten welke zaken het belangrijkst zijn en hoe die aangepakt en beheerst moeten worden, of zouden ze misschien niet de macht hebben om zaken van zulk gewicht op zich te nemen en te dragen? Maar onwetendheid is aan het wezen der Goden vreemd, en moeite om een bepaalde taak op zich te nemen vanwege zwakheid valt volstrekt buiten de goddelijke majesteit. Waaruit blijkt wat wij beweren: de wereld wordt bestuurd door de voorzienigheid van de Goden. Aangezien de Goden bestaan (aangenomen dat ze bestaan, zoals ook werkelijk het geval is), moeten ze ook levend zijn, en niet alleen levend maar ook in het bezit van rede. En ze moeten dan onderling verbonden zijn in een soort burgergemeenschap en ‑samenleving, waarbij ze de leiding hebben over deze ene wereld als over een gemeenschappelijke staat of stad. Hieruit volgt dat ze dezelfde rede hebben als de mens en dat voor beide dezelfde waarheid geldt, dezelfde ‘wet’ die het juiste voorschrijft en het verkeerde verbiedt. En hieruit kun je begrijpen dat praktisch inzicht en geest bij de mensen van de Goden komen. Om die reden zijn in het bestel van onze voorouders Geest, Trouw, Deugd en Eendracht vergoddelijkt en publiekelijk met tempels geëerd. Hoe zou het mogelijk zijn te ontkennen dat zij onder de Goden verkeren, wanneer wij hun afbeeldingen plechtig en devoot aanbidden? En als de mensheid geest, trouw, deugd en eendracht bezit, waar anders vandaan kunnen die dan zijn afgedaald naar de aarde dan van de hemelmachten? En daar wij wijsheid, rede, praktisch inzicht hebben, moeten de Goden diezelfde eigenschappen in nog veel sterkere mate hebben, en niet alleen hebben, maar ook gebruiken, bij de grootste en belangrijkste zaken. Maar er is niets hogers of beters dan de wereld; zij moet dus door de wijsheid en voorzienigheid van de Goden worden bestuurd. Tenslotte, aangezien we nu genoeg bewijzen hebben geleverd voor de goddelijkheid van de wezens wier bijzondere macht en buitengewone pracht wij kunnen zien ‑- ik bedoel zon en maan en de zwervende en vaste sterren, de hemel, de wereld zelf en al die dingen ter wereld waar de mens zo veel voordeel en gemak van heeft -‑ dan moet de conclusie luiden dat alles wordt geleid door een goddelijke geest en een goddelijk inzicht."(boek 2, 75-80)
Gebruik onderstaande link om het bestand te downloaden. Het
bestandsformaat is PDF. De grootte van het bestand is 664
kB. Bij een tragere internetverbinding kan het dus even duren voor u het
bestand op uw computer heeft. download de integrale tekst van De Goden (PDF)
Recensie
De meest uitvoerige beschouwing verscheen van de hand van P i e t G e r b r a n d y in De Groene Amsterdammer van 30 maart 1994. Daarin geen nader oordeel over de vertaling. === Ook een mooi stuk van H a n s O r a n j e in Trouw van 29 januari 1994. 'Levendige vertaling' is daar de enige qualificatie die op de vertaling zelf betrekking heeft.
Andere Cicero-bijdragen op Vincenthunink.nl latest changes
here: 19-12-2011 14:57
|
Cicero-bijdragen op VincentHunink.nl |
